Research to dziedzina, w której AI potrafi jednocześnie najwięcej dać i najwięcej napsuć. Ta sama maszyna, która w 10 minut zsyntetyzuje pięć raportów, potrafi z pełnym przekonaniem zacytować badanie, które nie istnieje. Dlatego ta lekcja ma dwa tematy naraz: jak wycisnąć z Claude tempo - i jak zbudować procedurę, dzięki której twoim wynikom da się ufać.
Dwa tryby researchu (nie myl ich)
Tryb 1: praca na TWOICH źródłach. Wgrywasz dokumenty (PDF-y, raporty, transkrypcje) i pytasz wyłącznie o nie. Ryzyko zmyślania spada radykalnie, bo model ma materiał przed oczami. Wzmacniacz: „odpowiadaj TYLKO na podstawie załączonych dokumentów; gdy czegoś w nich nie ma, napisz BRAK W ŹRÓDŁACH” - to zdanie zamienia gawędziarza w analityka.
Tryb 2: wyszukiwanie w sieci. Claude z włączonym wyszukiwaniem znajduje aktualne informacje i podaje linki (a w trybie pogłębionego researchu sam planuje i wykonuje serię wyszukiwań, zwracając raport ze źródłami). Tu obowiązuje zasada z ramki: klikasz w źródła. Nie „przeważnie”. Zawsze przy każdej liczbie i nazwisku, które pójdą dalej.
Rozróżnienie brzmi banalnie, ale większość wpadek researchowych z AI to pomylenie trybów: pytanie o świat bez wyszukiwania (model „dopowiada” z pamięci treningu) albo pytanie o własny dokument tak ogólnie, że model miesza dokument ze swoją wiedzą.
Konfiguracja: projekt na każde badanie
Jeden research = jeden projekt. Instrukcja: temat, pytania badawcze, wymagany format cytowań, zdanie o „BRAK W ŹRÓDŁACH”. Baza wiedzy: wszystkie zebrane materiały. Efekt: każda rozmowa w projekcie widzi cały korpus, a ty możesz pytać przekrojowo: „które źródła są ze sobą sprzeczne w kwestii X?”.
Przepływ 1: z góry na dół, nie od szczegółu
- Mapa terenu: „Zrób przegląd tematu [X]: główne stanowiska, kluczowe spory, 5 pojęć, które muszę rozumieć, luki w wiedzy” (tryb 2, ze źródłami).
- Zbiór źródeł: zbierz PDF-y i artykuły do projektu (tryb 1 od tego momentu).
- Ekstrakcja: „Z każdego dokumentu wyciągnij: tezę, metodę, próbę, główny wynik, ograniczenia - tabela, wiersz na dokument.”
- Synteza: „Na podstawie tabeli: w czym źródła się zgadzają, w czym różnią i co pozostaje nierozstrzygnięte? Przy każdym twierdzeniu - z którego dokumentu pochodzi.”
- Steelman: „Przedstaw najsilniejszą wersję argumentu ZA i PRZECIW [teza] - obie tak, żeby zwolennik uznał je za uczciwe.” Najlepsze szczepienie przeciw pisaniu raportu pod z góry założoną tezę.
Przepływ 2: dane z dokumentów do arkusza
Nudna supermoc: „z tych 12 PDF-ów wyciągnij [pola] do tabeli”. Faktury, ankiety, raporty konkurencji, ogłoszenia - godziny klepania zamieniają się w minuty. Kontrola jakości obowiązkowa: wyrywkowo sprawdź 10-20 % wierszy ze źródłem. Zawsze znajdź PIERWSZY błąd, zanim zaufasz reszcie.
Procedura antyhalucynacyjna (wklej sobie nad biurko)
- Każda liczba, nazwisko, cytat i tytuł badania ma źródło, które KLIKNĄŁEŚ.
- Cytat dosłowny? Znajdź go w źródle (ctrl+F). Modele parafrazują, dodając pewności.
- Zbyt piękny wynik (idealnie potwierdza tezę) = najpierw podejrzenie, potem radość.
- Przy syntezach każ podawać źródło przy każdym twierdzeniu, nie w bibliografii na końcu.
- Na koniec odwróć: „wciel się w recenzenta, który chce ten raport obalić - co zaatakuje najpierw?”
Ta procedura to nie nieufność wobec AI - to zwykła higiena, którą dobry researcher stosował zawsze; AI tylko podniosło stawkę, bo produkuje błędy szybciej i pewniejszym tonem.
Czego nie robić
Nie proś o „listę badań na temat X” bez wyszukiwania (prosto do zmyślonych tytułów - klasyka wpadek). Nie rób syntezy z syntez (kopia kopii traci wierność źródłom). Nie oddawaj raportu bez przejścia procedury - ani swojego nazwiska pod twierdzeniami, których nie sprawdziłeś.
Skill na start (gotowiec)
Zasadę sądową, oba tryby researchu i procedurę antyhalucynacyjną masz gotowe w skillu startowym researchera. Wklej jako instrukcję projektu badawczego z lekcji 3, dodaj jako skill w ustawieniach Claude (jeśli plan obsługuje) albo zapisz w Claude Code jako .claude/skills/researcher-startowy/SKILL.md. W polach [W NAWIASACH] wpisz temat i pytania badawcze - per projekt, nie raz na zawsze.
Zrób to teraz (25 minut)
- Wybierz pytanie z własnej pracy (rynek, konkurencja, technologia - cokolwiek realnego).
- Krok 1 przepływu: mapa terenu z wyszukiwaniem, ze źródłami. Kliknij w 3 z nich.
- Zbierz 3 dokumenty do projektu i zrób ekstrakcję do tabeli.
- Zamów syntezę ze źródłem przy każdym twierdzeniu i przepuść ją przez punkt 5 procedury (recenzent-przeciwnik).
Artefakt: jednostronicowa notatka badawcza ze źródłami - taka, którą bez wstydu wyślesz komuś, kto zna temat. To jest poprzeczka. Ścieżki Marketer i Budowniczy agentów pokazują, jak z takiego researchu robić odpowiednio kampanie i zautomatyzowane raporty cykliczne.